سيد جعفر سجادى

1170

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )

به ارث و هر يك از اين اصطلاحات شود . اشخاصى كه بموجب نسب ارث برند در كليات حقوقى آمده است : اشخاصى كه بموجب نسب ارث مىبرند سه طبقه‌اند 1 - پدر و مادر و اولاد ، و اولاد اولاد . 2 - اجداد و برادر و خواهر و اولاد آنها . 3 - اعمام و عمات و اخوال و خالات و اولاد آنها . طبقهء اول از ولادت بلا واسطه مىشود و آن پدر و مادر و فرزند است و با نبودن فرزند ، فرزند فرزند قائم مقام او خواهد بود . پس والدين پدر و مادر و هر چه بالا روند داخل در اين طبقه نبوده و با كسانى كه در اين طبقه هستند شركتى در ارث نخواهند داشت . اما هر يك از ابوين و اولاد وقتى با هم باشند ارث مىبرند . و همچنين است وقتى كه ابوين با اولاد اولاد باشند همه آنها ارث خواهند برد هر چند اولاد اولاد با اولاد ارث نمىبرند . طبقهء دوم 1 - كلاله است و كلاله عبارت است از برادر و خواهر خواه پدرى باشند يا مادرى يا پدرى و مادرى . 2 - جد و جده است خواه ابى باشند يا امى و يا ابوينى . و با نبودن جد و جده پدر و مادرشان كه جد و جدهء اعلاى ميت باشند قائم مقام آنها مىشوند . چنان كه با نبودن برادر و خواهر ، فرزندانشان قائم مقام آنها خواهند بود . طبقهء سوم عمو و عمه و دائى و خاله است . و در اين طبقه نيز اولادشان قائم - مقام آنها هستند . ( كليات حقوق ص 359 ، 360 ) همان طورى كه بين طبقات سه‌گانه ترتيب وجود دارد بين افراد هر طبقه يعنى كسانى كه در يك مرتبه قرار گرفته‌اند نيز ترتيب برقرار خواهد بود . پس مادامى كه در هر صنفى ، نزديكتر به ميت موجود است آن كه دور تر است ارث نخواهد برد . توضيح مطلب آنكه طبقات باستثناء طبقهء سوم باقسامى تقسيم مىشوند كه آن اقسام را اصناف مىنامند . پس در هر طبقه دو صنف موجود است : در طبقه اول والدين است و اولاد . در طبقهء دوم اخوه است و اجداد . اما طبقهء سوم صنف واحدى است كه آنها را اولو الارحام گويند و عبارتند از اعمام و اخوال و اولاد آنها . و اقرب از هر صنفى مانع ابعد از آن صنف است و مانع ابعد از صنف ديگر نيست . بنا بر اين ولد صلبى مانع نواده است از ارث در حالتى كه پدر با مادر حاجب نواده نمىشود . و نيز جد ادنى حاجب جد اعلى است و لكن حاجب اولاد اخوه نيست . و همچنين اخوه حاجب اولاد اخوه است در صورتى كه حاجب جد اعلى نيست . اما اعمام و اخوال و اولاد آنها از آنجائى كه صنف واحدى هستند هر قريبى از آنها حاجب بعيد است مثلا اعمام و اخوال ميت حاجب از ارث اعمام و اخوال پدر يا جد ميت و اولاد آنها خواهند بود .